Urola Kostako Hitza

Inprimategiko labetik bero-bero iritsiko dira liburuak gaurko aurkezpenera. Bertan izango da 50 urte, mila pauso liburua erditzeko lan ugari egin behar izan duen Imanol Epelde ere (Zarautz, 1977). Elkarteak mantendu duen giza «aberastasuna» biltzen saiatu da, nahiz eta horrek zailtasun bat baino gehiago ekarri dizkion lan egiteko orduan. Azken emaitza 19:30ean erakutsiko dute, Pagoeta Mendizale Elkartearen egoitzan.

Asko kostatu al zaizu 50 urteko historia laburbiltzea?

50 urtetan zehar protagonista izan direnei elkarrizketak egiten aritu naiz eta haien hitzetatik jasotakoa eraman dut paperera. Bestetik, Elkarteko aktetan jasotakoa arakatzen ere jardun dut. Bi ildo horiek izan dira liburuaren ibilbidea markatu didatenak. Ez genuen egin nahi historia liburu potolo eta irakurgaitz bat; ahalik eta irakurterrazena izan dadin saiatu gara, dokumentazio pixka batean oinarrituta, baina gehiegi kargatu gabe.


Zenbat elkarrizketa egin dituzu?

30 lagun inguru izan dira, guztiak Pagoeta Mendizale Elkartearekin zerikusia izandakoak, zuzenean edo zeharka. Nire ustez, lan aberasgarriena elkarrizketena izan da, bulegoetako dokumentazio lana astunagoa baita. Jendearekin zuzenean egotea eta beraien bizipenak entzutea politagoa da, noski.


Duela 50 urteko Pagoeta Mendizale Elkartea nolakoa zen?

Gaur egungoarekin alderatuta, oso ezberdina. Besterik gabe, mendi irteerak antolatzen zituen, baina beti inguruko mendi tontorretara joanez, ez orain egiten den bezala. Ez zegoen dirurik autobusik antolatzeko eta gehienez ere trenean ibiltzen ziren mendizaleak. Helburuetan ere ezberdina zen: euskaraz lasai hitz egiteko, kantatzeko eta bizitzeko aukera ematen zien mendiak, herriko giro estutik ihes eginez. Lagunartean ibiltzeko arrazoiak baziren, baina arrazoi politikoak ere bai. Euskal nortasunarekin zerikusia zuen jarduera bat zen, nahiz eta baimenak Espainiako Gobernuaren ordezkariari eskatu behar izaten zitzaizkion. Txistuarekin joaten ziren batzuk, dantza ere izaten zen... Irrintzi dantza taldearen liburuan ere aipatzen zen txistua eta dantza bezalako elementuak ihesbideak izan zirela diktadurako sistema estuan. Zirrikitu txiki horiek onartzen zituzten eta hor ibiltzen zen jendea.


Hainbeste urteko historian, zein iruditu zaizu bitxikeriarik deigarriena?

Mendizaletasuna ez zen Pagoetarekin sortu, aurretik ere baziren mendizaleak eta horien kronika ere jaso nahi izan dugu. Orduan, Espainiako Gerraren aurreko garaietaraino iritsi naiz, herrian Club Mollarri Sport zegoen garaira. Orduko bitxikeriarik handienetako bat Pagoetako gurutzea jartzeak izan zuen sona handia da. 1935eko ekainaren lehen igandean jarri zuten eta El Dia eta Euzkadi egunkarietan asko azaldu zen. Horregatik ospatzen da urtero ekainaren lehen asteburuan Pagoeta Eguna. Iñaki Eizmendi Basarri-ren kronikak ere agertzen ziren egunkarietan. 1936an, gerra lehertu aurretik, Telesforo Monzon etorri zen Pagoeta Egunean hitzaldia ematera. Hori guztia Eusko Etxeak eta EAJren inguruko jendeak antolatu zuen, kutsu politiko garbiarekin.